مبلغ دینی باید به اقتضائات نوین، روحیه جهادی و ابزارهای روز مجهز شود

به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام والمسلمین حسین ملانوری، رئیس مجتمع آموزشی پژوهشی تبلیغ حوزه‌های علمیه، در نشست «مبلغ دینی؛ شایستگی‌ها، مهارت‌ها و الزامات نوین» از سلسله نشست های «بررسی مسائل اولویت‌دار تبلیغ در حوزه‌های علمیه» که عصر شنبه در سالن جلسات خبرگزاری رسا برگزار شد، با اشاره به تحولات گسترده در عرصه مخاطب، رسانه و فضای ارتباطی، بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های تربیت مبلغ متناسب با اقتضائات جدید تأکید کرد.

وی با بیان اینکه اقتضائات نوین ابتدا در حوزه مخاطب و همچنین محیط و بسترهای ارتباطی ظهور یافته‌اند، گفت: امروز ابزارهای رسانه‌ای در اختیار جریان‌ها، فرقه‌ها و گرایش‌های مختلف فکری قرار گرفته و این مسئله آسیب‌ها و چالش‌های جدیدی را ایجاد کرده است. همچنین رخدادهای بزرگ جهانی و تحولات اجتماعی اخیر اقتضائات تازه‌ای را پدید آورده‌اند که مبلغ دینی باید متناسب با آنها روش‌ها و فعالیت‌های خود را به‌روز کند.

رئیس مجتمع آموزشی پژوهشی تبلیغ حوزه‌های علمیه، بازنگری در سیاست‌های تربیت مبلغ را از مسائل اساسی حوزه تبلیغ دانست و اظهار داشت: نخستین سیاست در این عرصه، محوریت آموزه‌های قرآن کریم و اهل‌بیت(ع) است. گاهی در تربیت مبلغ و پاسخ به نیازهای جدید، به سمت استفاده از روش‌ها و آموزه‌های سایر ادیان از جمله مسیحیت می‌رویم، در حالی که برخی از این روش‌ها با مبانی و موازین شرعی ما سازگار نیست. لازم است در عرصه تبلیغ، توجه ویژه‌ای به معارف قرآن و سخنان ائمه اطهار(ع) داشته باشیم.

وی با اشاره به توصیه‌های مستمر امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب در حوزه تبلیغ، افزود: در طول سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، همواره رهنمودهای حکیمانه‌ای از سوی امامین انقلاب مطرح شده است. بنده در ۲۷ سال فعالیت تبلیغی، گاهی در دوران جوانی تصور می‌کردم برخی بزرگان به دلیل فاصله نسلی از برخی مسائل روز آگاهی کافی ندارند، اما امروز معتقدم اعضای شورای عالی حوزه و بزرگان دینی از نخبگان جامعه هستند و توصیه‌های آنان بر پایه خرد، تجربه و آینده‌نگری شکل گرفته است.

حجت‌الاسلام والمسلمین ملانوری بر حفظ امتیازات اصیل حوزه‌های علمیه تأکید کرد و گفت: در مسیر تربیت طلاب و مبلغان نباید سرمایه‌های اصیل حوزه از جمله مطالعه عمیق، تکرار دروس و مباحثه را از دست بدهیم. البته در کنار این ویژگی‌ها، آشنایی با ابزارها و فناوری‌های نوین نیز یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.

وی «اهتمام به حرکت‌های تهاجمی و جهادی» را از دیگر سیاست‌های مهم در تربیت مبلغ برشمرد و اظهار داشت: باید مبلغانی تربیت کنیم که دارای روحیه جهادی باشند، گرفتار مسائل مالی نشوند و در میدان تبلیغ نسبت به دشمن و مبانی فکری او شناخت دقیق داشته باشند. مبلغی که نتواند مبانی فکری دشمن را نقد و به چالش بکشد، برای پاسخگویی به اقتضائات روز آمادگی لازم را ندارد.

رئیس مجتمع آموزشی پژوهشی تبلیغ حوزه افزود: قرآن کریم نیز در زمان نزول، صرفاً به بیان آموزه‌های اخلاقی نپرداخت، بلکه مبانی فکری و اخلاقی نادرست جامعه را مورد نقد قرار داد. امام خمینی(ره) نیز با طرح شعار «نه شرقی، نه غربی» به اندیشه مسلط زمان خود حمله کرد. امروز نیز مبلغ دینی باید نقش‌آفرینی فعال و کنشگری مؤثر در برابر تحولات سیاسی و فرهنگی داشته باشد.

وی اولویت‌بخشی به استفاده از جدیدترین ابزارها و فناوری‌های هوشمند را از دیگر ضرورت‌های تبلیغ دانست و تصریح کرد: مبلغ امروز باید به فناوری‌های نوین مسلح باشد و توان بهره‌گیری مؤثر از آنها را داشته باشد.

حجت‌الاسلام والمسلمین ملانوری با تأکید بر شناخت اقتضائات عصری و نسلی گفت: اگر نسل جدید را به درستی نشناسیم، ممکن است تصور کنیم در تبلیغ موفق بوده‌ایم، در حالی که ناخواسته به مخاطب آسیب زده‌ایم. شناخت دقیق ویژگی‌های نسل جدید و نیازهای زمانه از الزامات موفقیت در عرصه تبلیغ است.

وی همچنین بر بهره‌گیری از متخصصان علوم انسانی در عرصه تبلیغ نوین تأکید کرد و گفت: هر فردی که در حوزه آموزش تبلیغ فعالیت می‌کند باید دارای تجربه کافی باشد و در عرصه‌های جدید تبلیغ نیز لازم است از ظرفیت روان‌شناسان، جامعه‌شناسان و کارشناسان متخصص بهره گرفته شود.

رئیس مجتمع آموزشی پژوهشی تبلیغ حوزه، نگاه راهبردی به وحدت جهانی مسلمانان را یک اصل اساسی دانست و افزود: تبلیغ دینی نیازمند نگاهی جهانی است و نمی‌توان آن را صرفاً در محدوده‌های محلی تعریف کرد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، تربیت جامع و متوازن مبلغان، اساتید، پژوهشگران و کارشناسان را ضروری دانست و اظهار داشت: عرصه تبلیغ مجموعه‌ای از نقش‌های متنوع را در بر می‌گیرد؛ برخی در منبر و میدان تبلیغ حضور دارند، برخی در دانشگاه و حوزه تدریس می‌کنند و گروهی نیز در عرصه تألیف و پژوهش فعالیت دارند. برنامه‌ریزی برای تربیت نیروهای تبلیغی باید همه این نیازها را به صورت یک منظومه جامع ببیند.

حجت‌الاسلام والمسلمین ملانوری با اشاره به عدم توازن موجود در برخی رشته‌های حوزوی خاطرنشان کرد: در برخی حوزه‌ها هزاران استاد داریم که تعداد شاگردان آنها اندک است، در حالی که در بعضی رشته‌های مورد نیاز با کمبود جدی استاد مواجه هستیم. از این رو باید طراحی جامعی برای تأمین نیازهای تبلیغی و آموزشی مخاطبان مختلف صورت گیرد.

وی دو عرصه اصلی «اجرای آموزش تبلیغ» و «پشتیبانی علمی از آموزش» را مورد اشاره قرار داد و گفت: نخستین راهبرد در حوزه آموزش مبلغان، طراحی و استقرار یک نظام آموزشی روزآمد، پویا، جامع و نیازمحور است.

رئیس مجتمع آموزشی پژوهشی تبلیغ حوزه افزود: دانش تبلیغ در حوزه‌های علمیه حدود سه دهه است که به صورت رسمی تدریس می‌شود و در این مدت تجربه‌های متعددی به دست آمده است. اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمند تدوین یک نظام جامع آموزش تبلیغ هستیم تا از پراکندگی و آزمون و خطا جلوگیری شود.

وی جذب استعدادهای برتر حوزوی به عرصه تبلیغ را نیازمند سازوکار مشخص دانست و گفت: باید نظامی طراحی شود که هم افراد مستعد به این حوزه جذب شوند و هم امکان موفقیت آنان فراهم گردد. همچنین آموزش‌های مهارت‌محور متناسب با اقتضائات جدید ضروری است، هرچند این مسئله به معنای کنار گذاشتن روش‌های اصیل و سنتی تبلیغ نیست.

حجت‌الاسلام والمسلمین ملانوری بر ضرورت طراحی نظام آموزشی ویژه برای تربیت نخبگان تبلیغی تأکید کرد و اظهار داشت: تجربه برگزاری دوره‌های تخصصی برای نخبگان عرصه خطابه نشان داده است که با برنامه‌ریزی دقیق می‌توان چهره‌های اثرگذار و درخشان در سطح ملی تربیت کرد.

وی ایجاد شبکه تعاملی مؤثر میان کانون‌های تبلیغی را از دیگر ضرورت‌ها برشمرد و گفت: مراکز تربیت مبلغ باید به شبکه‌ای گسترده تبدیل شوند که ظرفیت‌های تبلیغی ایران و جهان اسلام را به یکدیگر متصل کند.

رئیس مجتمع آموزشی پژوهشی تبلیغ حوزه همچنین بر ضرورت توسعه پژوهش‌های بنیادین در عرصه تبلیغ تأکید کرد و افزود: باید نیازهای علمی و پژوهشی حوزه تبلیغ را به‌درستی شناسایی کنیم. بدون تولید دانش، نظریه‌پردازی و تدوین روش‌های علمی تبلیغ، موفقیت در عرصه آموزش و تربیت مبلغ ممکن نخواهد بود.

وی تولید آثار علمی مرجع و راهبردی را از نیازهای جدی این حوزه دانست و تصریح کرد: پژوهشگران برای مراجعه به منابع معتبر در حوزه تبلیغ با کمبود جدی آثار علمی مواجه هستند و لازم است تولید محتوای علمی متناسب با فرهنگ، عقاید و باورهای اسلامی در دستور کار قرار گیرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین ملانوری در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر حفظ جایگاه روحانیت در عرصه تبلیغ گفت: لباس روحانیت دارای کارکردها و ظرفیت‌های ویژه‌ای است و نباید این سرمایه اجتماعی تضعیف شود. همچنین استفاده از افراد آموزش‌دیده و تحت نظارت روحانیون در مناطق فاقد روحانی می‌تواند مفید باشد، اما فعالیت‌های تبلیغی باید در چارچوب‌های مشخص و تحت نظارت علمی و دینی انجام شود.

وی با اشاره به برخی آسیب‌های موجود در عرصه تبلیغ و مداحی خاطرنشان کرد: بخشی از انحرافات شکل‌گرفته در این حوزه‌ها ناشی از ورود افراد کم‌سواد و فاقد آموزش‌های لازم است؛ از این رو توجه به تربیت صحیح، نظارت علمی و ارتقای سطح دانش فعالان عرصه تبلیغ یک ضرورت اساسی به شمار می‌رود.